Gelecek Nesiller Borçlandırılıyor: Kamuya Devredilecek Köprüler Yine Devredilmedi!

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda süren görüşmeler, ulaştırma projelerinde kamuoyundan gizlendiği öne sürülen işletme süresi uzatmalarıyla sert tartışmalara sahne oldu. Muhalefet milletvekilleri, Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle inşa edilen köprü ve otoyollarda, sözleşme sürelerinin ek protokollerle uzatıldığını belirterek iktidarı kamu kaynaklarını belirli şirketlere aktarmakla suçladı.

“Süresi Dolan Köprü Devredilmiyor”

Normal şartlarda 2024–2025 yıllarında kamu mülkiyetine geçmesi gereken bazı büyük altyapı projelerinin işletme sürelerinin, herhangi bir şeffaf bilgilendirme yapılmaksızın 2028 ve sonrasına ertelendiği ileri sürüldü.

Muhalefet, bu düzenlemelerin sözleşmelerin bitimine kısa süre kala ve kamuoyundan gizli biçimde hayata geçirildiğine dikkat çekti.

Milletvekilleri, “Sözleşmesi biten projelerin devlete devri gerekirken, hangi hukuki gerekçeyle şirketlerin işletmesinde tutulduğu açıklanmıyor” diyerek iktidardan net yanıt istedi.

“Ticari Sır” Perdesi Altında Kamu Zararı

CHP’li vekiller başta olmak üzere muhalefet temsilcileri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın uzatma kararlarını “ticari sır” gerekçesiyle kamuoyundan saklamasına sert tepki gösterdi. 

Konuyla ilgili tutanaklara yansıyan eleştiriler ise şöyle:

“Vatandaşın vergileriyle ödenen garanti bedelleri ticari sır olamaz. Kamu kaynağının nasıl ve ne kadar süreyle kimlere aktarıldığını bilmek halkın en doğal hakkıdır. Bu yapılan, milletin cebine uzanan açık bir eldir.”

Muhalefet milletvekilleri özellikle döviz bazlı garanti ödemeleri nedeniyle bu projelerin bütçede ciddi yük oluşturduğunu, süre uzatımlarının ise kamu zararını katladığını savundu.

Yeniden Yapılandırma Değil, Ayrıcalık

İktidar kanadının maliyet artışları ve kur farklarını gerekçe göstererek süre uzatımları savunmasına muhalefet milletvekilleri bu yaklaşımı “yeniden yapılandırma” değil, “şirketlere tanınan hukuksuz bir imtiyaz” olarak nitelendirdi. Eleştirilerde, bu uygulamaların gelecek kuşakları borçlandırdığı ve kamu maliyesinde onarılması güç açıklar yarattığı vurgulandı.

Meclis Devre Dışı, Denetim Askıda

Tartışmalarda dikkat çeken bir diğer başlık ise, bu kritik kararların Meclis onayına sunulmadan, idari tasarruflarla hayata geçirilmesi oldu. Muhalefet, bunun açık bir denetimden kaçış olduğunu belirterek, “Şeffaflıktan uzak bu anlayış, kamu yararını değil, müteahhitlerin kârını korumaktadır” ifadelerini kullandı.

Yaşanan tartışma, Yap-İşlet-Devret modelinin Türkiye’de nasıl bir siyasi tercih hâline getirildiğini ve denetim mekanizmalarının nasıl işlevsizleştirildiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Kamuya devredilmesi gereken projelerin, ek protokollerle yıllarca şirketlerin kontrolünde tutulması, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda ciddi bir demokrasi ve şeffaflık sorunu olarak değerlendiriliyor.

Muhalefet, söz konusu sözleşmelerin tamamının açıklanması ve Meclis denetimine açılması için konunun takipçisi olacaklarını vurguladı.