Komisyon Raporları Ortaya Koydu: Kürt Sorununda Ortak Zemin Yok!

Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu çalışmaları kapsamında CHP, MHP ve DEM Parti tarafından hazırlanan raporlar, Kürt sorununun çözümü, demokratikleşme ve toplumsal barış konularında farklı yaklaşımlar ortaya koydu. Raporlar; sorunun tanımı, çözüm yöntemleri ve reform önerileri bakımından önemli ayrışmalar içeriyor.

Sorunun Tanımı ve Çözüm Yöntemleri

CHP, Kürt sorununu temel hak ve özgürlüklerin yeterince uygulanmaması ve yargıya yönelik siyasi müdahalelerle ilişkilendiriyor. Parti, çözümün hukuk devletinin yeniden inşası, eşit yurttaşlık ilkesi ve kapsamlı demokratik reformlarla mümkün olabileceğini savunuyor.

MHP ise meseleyi öncelikle bir terör sorunu olarak ele alıyor. Raporda, PKK’nın silahsızlandırılması ve feshedilmesi “Terörsüz Türkiye” hedefinin temel şartı olarak belirtiliyor. Üniter yapı ve resmi dil konusunda herhangi bir sorun olmadığı vurgulanıyor.

DEM Parti raporunda ise sorun, uzun yıllara yayılan inkâr, asimilasyon ve eşitsizlik politikalarının sonucu olarak tanımlanıyor. Çözümün, Kürtlerin siyasal ve toplumsal bir özne olarak tanınması ve Türkiye’nin “demokratik cumhuriyet” anlayışıyla yeniden yapılandırılmasıyla sağlanabileceği ifade ediliyor.

Abdullah Öcalan ve “Umut Hakkı” Tartışması

CHP, raporunda Abdullah Öcalan’ın siyasi rolüne doğrudan değinmezken, AİHM ve Anayasa Mahkemesi kararlarının tüm yurttaşlar için ayrım gözetilmeksizin uygulanmasını talep ediyor.

MHP, PKK’nın tamamen feshedildiğinin resmi olarak teyit edilmesi ve bu yönde TBMM’de bir açıklama yapılması durumunda “umut hakkı”nın gündeme gelebileceğini belirtiyor.

DEM Parti ise Abdullah Öcalan’ı barış sürecinin temel aktörlerinden biri olarak tanımlıyor. Sürece aktif katılımı için özgür çalışma ve iletişim koşullarının sağlanmasını ve “umut hakkı”nın yasal güvenceye kavuşturulmasını istiyor.

Kayyım Uygulamaları ve Yerel Yönetimler

CHP, kayyım uygulamasının halk iradesini yok saydığını belirterek bu uygulamaya son verilmesini savunuyor. Yerel yönetimlerin idari ve mali açıdan güçlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

MHP, terörle bağlantılı belediyelere müdahaleyi devletin güvenliği açısından gerekli görürken, terörle ilişiği olmayan sivil yerel siyasetin desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.

DEM Parti ise kayyım uygulamalarının tamamen kaldırılmasını, görevden alınan belediye başkanlarının iadesini ve yerel demokrasiyi güçlendirecek düzenlemelerin hayata geçirilmesini talep ediyor.

Anadilde Eğitim ve Kültürel Haklar

CHP, anadilin öğrenilmesi ve kullanılmasının temel bir hak olduğunu kabul ederken, eğitim sisteminin laik ve bilimsel esaslara göre yeniden düzenlenmesini öneriyor.

MHP, resmi dilin ve eğitim dilinin Türkçe olduğunu vurgulayarak, anadilde eğitime karşı çıkıyor; ancak seçmeli dersler yoluyla anadil öğretiminin önünde engel bulunmadığını belirtiyor.

DEM Parti ise anadilde eğitimin anayasal bir hak olarak tanınmasını ve Kürtçenin kamusal alanda kullanımının önündeki engellerin kaldırılmasını savunuyor.

Hukuki Reform Önerileri

CHP, Terörle Mücadele Kanunu’nda değişiklik yapılmasını, yargı bağımsızlığının güçlendirilmesini ve bazı ifade suçlarının kaldırılmasını öneriyor.

MHP, suç işlememiş ya da pişmanlık gösteren örgüt üyeleri için etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gündeme getiriyor.

DEM Parti ise kapsamlı bir “Barış Yasası” çıkarılmasını, TMK’nın kaldırılmasını ve geçmişle yüzleşme amacıyla bağımsız bir Hakikat ve Adalet Komisyonu kurulmasını talep ediyor.

AKP’nin süreçle ilgili raporu, çözümün temel şartı olarak şiddetin tamamen sona ermesini ve silahlı yapıların tasfiyesini öne çıkarırken, Türkiye’nin üniter yapısı, tek bayrak, tek millet ve tek resmi dil ilkelerinin tartışma dışı olduğunu vurguluyor; sorunun etnik temelde değil, tüm vatandaşları kapsayan demokratikleşme, bireysel hak ve özgürlüklerin genişletilmesi, TBMM merkezli meşru siyaset ve bölgesel kalkınma politikalarıyla çözülebileceği savunuluyor. Şiddetle arasına net mesafe koymayan yapıların muhatap alınamayacağını ve sürecin ortak tarih, kardeşlik ve toplumsal bütünlük anlayışıyla yürütülmesi gerektiği belirtiliyor.

Raporlar incelendiğinde; CHP’nin demokratik hukuk devleti vurgusu yaptığı, MHP’nin güvenlik ve silahsızlanmayı öncelik olarak gördüğü, DEM Parti’nin ise kapsamlı bir demokratik dönüşüm ve yeni toplumsal sözleşme önerdiği görülüyor. AKP'nin de TBMM merkezli meşru siyaset ve bölgesel kalkınma politikalarıyla çözülebileceği savunuluyor.